Damla balığı nedir? “Dünyanın en çirkin hayvanı” unvanıyla internette sıkça karşımıza çıkan bu canlı, aslında derin deniz yaşamına inanılmaz bir uyum sağlamış ilginç bir türdür. Bilimsel adı Psychrolutes marcidus olan damla balığı, Avustralya, Tazmanya ve Yeni Zelanda kıyılarının 600-1200 metre derinliklerinde yaşar.
Taksonomi ve Keşif Süreci
Damla balığı, Scorpaeniformes (iskorpit benzeri balıklar) takımına bağlı Psychrolutidae familyasından bir türdür. Derin deniz ortamlarının araştırılması teknik olarak son derece zor olduğundan, tür hakkındaki bilgilerin büyük kısmı, bilim insanlarının derin deniz trolleme araştırmaları sırasında yakaladığı sınırlı sayıdaki örnekten elde edilmiştir. Bu nedenle damla balığının doğal ortamındaki canlı davranışları hâlâ tam olarak gözlemlenebilmiş değildir.
Fiziksel Özellikleri
Damla balığının vücut ağırlığı 4-6 kilogram arasında değişirken boyu bazen yarım metreyi bulabilir. İskeleti yoktur, yalnızca kısmi bir omurgaya sahiptir. Kasları da son derece azdır; bu özellik, bulunduğu derin su altı ortamının ezici basıncı altında hayatta kalmasını sağlar.
Derin Deniz Basıncına Uyum
Yüzme kesesi bulunmayan damla balığı, yüksek su basıncına farklı bir yöntemle direnç gösterir. Vücudundaki yüksek su ve yağ oranı, bu basınca karşı koymasına yardımcı olur. Derisinin altındaki jöle kıvamındaki kalın doku ise onu deniz suyundan biraz daha yoğun hâle getirerek deniz tabanına yakın süzülmesine olanak tanır.
“Mr. Blobby” ve 2013 Ödülü
Damla balığının ün kazanmasının perde arkasında ilginç bir hikâye var: 2013 yılında, komedyen ve bilim iletişimcisi Simon Watt’ın kurduğu Ugly Animal Preservation Society (Çirkin Hayvanları Koruma Derneği), az bilinen türlere dikkat çekmek amacıyla bir “dünyanın en çirkin hayvanı” oylaması düzenledi. Yaklaşık 3.000 oyun dörtte birinden fazlasını alan damla balığı, aksolotl ve burunlu maymun gibi rakiplerini geride bırakarak birinciliği kazandı. Oylamada kullanılan fotoğraf, aslında 2003 yılında Yeni Zelanda açıklarında yaklaşık 1000 metre derinlikten çıkarılan ve “Mr. Blobby” adıyla anılan, Avustralya Müzesi’nin balık koleksiyonunda etil alkol içinde saklanan tek bir örneğe aitti.
Neden “Çirkin” Görünüyor?
Damla balığının ünlü, sarkık ve hüzünlü görünen fotoğrafları aslında doğal yaşam ortamını yansıtmaz. Balık, av ağlarıyla yüzeye çıkarıldığında, derin sudaki yüksek basıncın aniden ortadan kalkması nedeniyle vücudu şeklini kaybeder ve o tanıdık “erimiş” görünümü ortaya çıkar. Kendi doğal ortamında, yani 600 metrenin altında, çok daha farklı ve dengeli, sıradan bir balığa yakın bir görünüme sahiptir.
Yaşam Tarzı ve Beslenme
Gün ışığının ulaşmadığı derinliklerde yaşayan damla balığı, enerjisini korumak amacıyla oldukça hareketsiz bir yaşam sürer. Aktif olarak avını kovalamak yerine, akıntıyla önüne gelen küçük omurgasızları, deniz kestanelerini, yumuşakçaları ve deniz tabanındaki diğer küçük canlıları yiyerek beslenir.
Koruma Durumu ve Trol Ağı Tehdidi
Damla balığının IUCN Kırmızı Listesi’ndeki resmi koruma statüsü net değildir; tür hakkında kapsamlı bir küresel risk değerlendirmesi henüz tamamlanmamıştır. Buna karşın bilim insanları, türün en büyük tehdidinin derin deniz dip trolleme avcılığı olduğunu vurgular. Damla balığı genellikle ıstakoz ve yengeç gibi başka türler için atılan ağlara yanlışlıkla takılarak (yan av) ölmektedir. Ayrıca ağır trol ekipmanlarının deniz tabanını tahrip etmesi, damla balığının doğal yaşam alanına ve besin kaynaklarına da zarar vermektedir.
 nerede yaşar, neden bu görünüme sahiptir? Derin deniz baskısına karşı ilginç uyum mekanizmalarıyla damla balığı hakkında bilinmesi gerekenler.){kind=link}